Wind & Water - Martijn Perdijk - Heeg  
  Home

Nieuwe berghouten en boeisels voor boeier 'Bever'

Contact  

 
 
Nieuwe berghouten en boeisels voor boeier 'Bever' (2012)

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'

De Bever is een boeier van bijna 9 meter die door de familie Van der Velde- Rijnders met veel plezier als familieschip gebruikt wordt. Al in 2008 ging ik bij hen langs in Drimmelen om de staat van de berghouten eens goed te bekijken.

Ze hadden al jaren last van lekkage, maar vele kleine reparaties hadden geen soelaas geboden. Uiteindelijk vroeg Jurjen mij uit te zien naar geschikte krommers om over een paar jaar de berghouten te vervangen.
Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Deze krommer uit Denemarken had de lengte, breedte en juiste kromming voor de ronde stukken van het berghout van de Bever. In totaal werden drie van deze krommers speciaal voor de Bever op dikte gezaagd.

De ruwe mallen van het berghout lopen mooi met de draad van de krommers mee. Nadat het hout drie jaar aan de buitenlucht gedroogd is , starten we uiteindelijk met de restauratie.

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
De berghouten zijn gesloopt.Voor het maken van de nieuwe berghouten zal ik het verloop van het berghout enigszins aanpassen. Op foto’s van het schip rond 1900 is te zien dat het berghout toen in de zij vlakker verliep en bij de stevens sterker op liep. Achter het zwaard zullen de middenstukken van het berghout uiteindelijk 2 centimeter hoger liggen. In de bochten voor en achter valt dit juist 2 centimeter lager uit. Tegen de stevens komt het berghout weer 2 centimeter hoger te liggen dan na de restauratie van Bultjer in Ditzum in 1986.

De vroegste foto van de Bever, gemaakt rond 1895. De boeier was toen in bezit van dhr Wouda een meelhandelaar uit Sneek.

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Het blijkt dat een groot deel van de spanten achter het berghout is aangetast door inwatering en houtworm. Waar nodig worden de bovenkanten van de spanten vervangen. Om inwatering in de toekomst te voorkomen, zullen we het nieuwe berghout van droge naadstukken voorzien.

De lange middenstukken worden gezaagd uit platen van 10,5 cm dik en 5 meter lang dat ook al 4 jaar te drogen heeft gelegen. Hier kan uit één stuk het berghout van voor- tot achterbolder van gemaakt worden.

 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
We branden de bocht er zo nauwkeurig mogelijk in, zodat het lange berghout met zo min mogelijk spanning op het schip gemonteerd kan worden.


 

Het branden van de middenstukken vergt veel tijd. We gebruiken twee branders om de dikke plank warm te krijgen (en te houden!).

 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Nog warm klemmen we het berghout op het schip en laten het tot de volgende dag afkoelen om het pas te maken.
Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
 

Na het pasmaken moet het droge naadstuk er ruwweg in gezaagd worden. Op oorsponkelijke foto’s is geen droge naadstuk te zien, maar we kiezen hier toch voor omdat dit constructief een duurzamer geheel oplevert.
 

 

 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Het berghout wordt vastgezet op het schip. Het droge naadstuk is er al in ruwe vorm ingezaagd. Dit voorkomt straks inwatering langs de romp en beschermt de spanten.

Op elk tweede spant wordt het berghout met rvs draadeind vast gezet.

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'

Met een schuine las wordt de verbinding gemaakt met de nieuwe stuit aan de voorzijde.
 

 

De stuiten worden gezaagd uit kromhout. Doordat het hout nu 3 jaar te drogen heeft gelegen, zijn er al krimpscheuren ontstaan. Het is een pluspunt dat hier met het uitzagen van de stuit rekening  mee gehouden kan worden.



 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
 

De stuit aan bakboord voorzijde wordt pasgemaakt.

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
De nieuwe lijnen van het berghout beginnen zich af te tekenen.
 


 

De ruw uitgezaagde stuiten liggen op hun plaats. Nu moet de definitieve lijn er in gebracht worden.

 


B
oeisels

Tijdens het slopen van de berghouten bleken er ook veel slechte stukken in de boeisels te zitten. In overleg besloten we de klus in één keer grondig aan te pakken en ook alle boeiseldelen te vervangen. Bijkomend voordeel was dat nu ook de lijsten op het boeisel vernieuwd zouden worden en dat schept mogelijkheden om het oude lijnenspel van boeisel en berghout goed uit te laten komen.

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'

Het branden van de boeiseldelen in de kop en de kont van een boeier is een lastige klus. De planken zijn breed waardoor relatief snel scheuren kunnen ontstaan en er moet een hele korte bocht in gebrand worden. In geen enkel ander deel van het schip heeft het hout zoveel kromming als hier. Vaak kiest men ervoor het boeisel daarom uit twee smallere planken op te bouwen, maar ik vind het een mooie uitdaging om een boeisel uit één stuk te maken. En gelukkig heb ik al vaker met dit bijltje gehakt...
 
Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
 

 

Het boeisel aan de bakboord achterzijde is na het branden warm op het schip geklemd om af te koelen.
 

 

 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Het lange middenstuk van het boeisel ligt klaar om op het schip gemonteerd te worden.
 

 

Berghouten lopen bijna nooit helemaal door tot aan de voorsteven, maar sluiten hier met een slemphout tegenaan. We brengen deze constructie bij de Bever terug zoals dat bij de meeste boeiers het geval is.

 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Het slemphout is precies pas gemaakt om het berghout in een vloeiende lijn te laten aansluiten op de voorsteven.

Het oude achterdekje dat in de tachtiger jaren op het schip is gezet, bestond uit multiplex en was afgewerkt met teaklatten. Bovendien strookte het niet mooi met de zeeg van het schip. Daarom maken we nu een massief eiken achterdek dat wel in lijn loopt met de zeeg van het schip.

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
De naden worden afgewerkt met breeuwkatoen en nadien afgedicht met rubber. Dat is in eerste instantie om de naden waterdicht te maken, maar goed breeuwwerk maakt een schip ook stijver.

Boeiers hebben lijsten op het boeisel waar tjotters en Friese jachten biezen hebben. De Bever heeft met haar nieuwe boeisels dus ook nieuwe lijsten nodig. We koken dunne eiken latten eerst in heet water en klemmen het slap geworden hout daarna op het schip. Later zullen de lijsten wit geschilderd worden. Voor de uiteindelijke lijn van het schip is het dus heel belangrijk dat de lijsten mooi stroken met het boeisel en het berghout. Een beeldbepalend klusje!

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
 

 

De nieuwe lijsten, berghout en het slemphout geven de Bever haar sierlijke lijnen weer terug. De bovenste lijst is half rond, de onderste lijst heeft een extra profiel.
 

 

 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
Delen van het boeisel en berghout worden zwart geschilderd. Mijn vader Nico biedt weer de helpende hand bij het schilderwerk.
Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever' Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'

 

 

De nieuwe beretanden en kluisboorden worden weer voorzien van snijwerk zoals dat ook op oude foto’s te zien is. Nieke heeft als schippersvrouw de tekening voor de bloem aangeleverd.



 

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'
De oude smeedijzeren overloop is gestraald en opnieuw gecoat. Het lak- en schilderwerk maakt het weer helemaal af.

Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'

Mooi nieuw - zoals hij vroeger geweest is – vertrekt de Bever met de familie Van der Velde- Rijnders weer richting Drimmelen.
Nieuwe berghouten en boeisels voor Boeier 'Bever'