Wind & Water - Martijn Perdijk - Heeg  
  Home

Restauratie Fries jacht 'Joris'

Contact  

 
 

Fries jacht 'Joris'

De historie van dit jacht gaat ver terug, maar Dr. Ir. J. Vermeer schrijft in zijn boek 'Het Friese jacht' dat deze slechts te achterhalen was tot het jaar 1958. Naar alle waarschijnlijkheid is het jacht rond 1910 door Lantinga in IJlst gebouwd. In 1958 werd het jacht als wrak gevonden in Amsterdam. Nadat diverse eigenaren allerlei 'herstel' werkzaamheden aan het schip hadden uitgevoerd, werd de familie van der Sijp in 1972 eigenaar en is dat nu nog. In 1972 is het schip direct grondig gerestaureerd.
Restauratie Fries Jacht 'Joris'
De afmetingen zijn bijna identiek aan het Friese jacht Hommel die we in 2007 grondig onder handen hebben genomen. Hoewel het beide Lantinga-schepen zijn, zie ik toch een duidelijk verschil in de lijnen. Het grootspant (de dwarsdoorsnede van een schip ter hoogte van het zeilwerk) van de Joris is veel ronder dan van de Hommel. De Hommel heeft immers hele brede gangen en een scherpe kim (zie het uitgebreid restauratieverslag van de 'Hommel').
Reparatie zeilwerk
Restauratie Fries Jacht 'Joris' Restauratie Fries Jacht 'Joris'


Bij het strijken van de mast paste de mast nauwelijks meer door het mastluik in het voordek. Hierop volgde al snel de diagnose dat de mastkoker scheefgezakt was en vervangen moet worden. Het onderste deel van de kokerwangen bleek helemaal vermolmd te zijn.

De oude mastlegger van de restauratie uit 1972 werd ook vervangen omdat de gaten waar de mastkoker invalt niet meer bruikbaar waren voor een stevige constructie en bovendien waren de beide schuine kopse kanten flink ingewaterd.
Restauratie Fries Jacht 'Joris'
Restauratie Fries Jacht 'Joris' Restauratie Fries Jacht 'Joris'
De nieuwe mastlegger bestaat uit 3 delen die met watervast constructielijm samen worden gevoegd. Daarna maken we het precies pas op het schoongemaakte vlak.
Restauratie Fries Jacht 'Joris' Restauratie Fries Jacht 'Joris'
Ook van het zeilspant aan de SB-achterzijde moeten we het onderste deel vervangen.
De mastlegger, het zeilspant en de vulstukken passen als eenpuzzel in elkaar en kunnen vastgezet worden.
Restauratie Fries Jacht 'Joris'
De plaats van de kepen in de mastlegger waar de kokerwangen in komen te staan, moet met grote nauwkeurigheid worden bepaald.

De mastbout (het draaipunt van de mast) ligt een paar decimeter boven het voordek. Dat wil zeggen dat er grofweg bijna meter mast onder het draaipunt zit en een kleine tien meter boven het draaipunt. Eén centimeter ‘uit het lood’ aan de basis in de mastlegger, zal dus resulteren in bijna een decimeter afwijking in de top van de mast. Dit geldt zowel in langsscheepse als dwarsscheepse richting! Daarom is het plaatsen van een mastkoker altijd een heel nauwkeurig werk. Voordeel is wel dat je de zeileigenschappen van een schip ermee kunt verbeteren. Vuistregel daarbij is dat een mast in de top een mastdikte achterover moet staan.
Bij de Joris was deze klus overigens bijzonder lastig. Zoals in een oud huis niets meer recht is, was het bij de Joris heel moeilijk om een referentievlak te kiezen. Ik was blij dat de mast er uiteindelijk prima op bleek te staan!
Restauratie Fries Jacht 'Joris' Restauratie Fries Jacht 'Joris'
De voet van de nieuwe koker met aan de onderkant de zgn. stootklos die extra stevigheid geeft wanneer de mast rechtop gezet wordt.


De oude knecht kan nog goed gebruikt worden en heb ik weer teruggeplaatst op de nieuwe koker.